Kumru Yapay Zeka Tartışması: Neden Bir Yerel Proje, “Yerli ve Milli” Bir Mucizesi Değildir?

Kumru Yapay Zeka'nın (Kumru AI) bir Türk dil modeli olarak duyurulması kamuoyunda büyük bir heyecan yarattı. Ancak, teknik temeli yakından incelediğimizde şu soruyu sormamız gerekiyor: Kumru gerçekten nedir, ve hak ettiği iddia edilen “Yerli ve Milli Yapay Zeka” unvanını taşıyor mu? Teknik veriler ve pratik deneyimler ışığında, dürüst cevap büyük ihtimalle Hayır.

Kumru Yapay Zeka Tartışması: Neden Bir Yerel Proje, “Yerli ve Milli” Bir Mucizesi Değildir?

Temel: İthal Edilmiş Bir Açık Kaynak Çerçevesi

Teknik gerçeklik kaçınılmazdır: Kumru, Türkiye’de sıfırdan geliştirilmiş, bağımsız bir Büyük Dil Modeli (LLM) değildir. Bunun yerine, küresel teknoloji devleri tarafından sağlanan mevcut bir açık kaynak (Open Source) yapısına dayanmaktadır. Spesifik olarak, herkesin erişebileceği ve planı Meta veya Mistral AI tarafından geliştirilmiş olan Mistral-v0.3 çerçevesini kullanmaktadır.

Kumru, bu uluslararası motoru almış ve kendi bağlamında kullanmıştır. Bu bir eleştiri değil, bir gerçektir. Ancak modelin temeli ve mimarisi dünya çapında erişilebilir bir teknolojiye dayanıyorsa, sonuç ürünün "ulusal ürün" adını tek başına talep etmesi mümkün değildir.

İllüzyon: “Yerli ve Milli” Ambalajı ile Yanıltma

Sorun yalnızca Kumru’nun mimarisinde değil, aynı zamanda medyada konumlandırılma biçiminde de yatmaktadır. Kumru, çoğu zaman gerçekten stratejik ve ulusal öneme sahip diğer geliştirmelerle aynı listede sunularak yanıltıcı bir izlenim yaratılmaktadır.

Bu projeler arasında: ASEL GPT (ASELSAN) ve MAIN (HAVELSAN) gibi, veri ve siber güvenliğe odaklanan ve devlet kurumları için geliştirilen modeller; MERKÜT gibi savunma sanayi ürünleri yer almaktadır. Bu projeler genellikle kritik altyapı için gerçek, yüksek güvenlikli özgün geliştirmeleri temsil ederken, Kumru AI, açık kaynak bir yapıya dayanan bir sohbet robotu olarak, stratejik ve güvenlikle ilgili bu projelerle yapay olarak eşleştirilmektedir. Bu yanıltma, Kumru’nun, diğerleri gibi ulusal öneme ve derinliğe sahip olduğu izlenimini vermektedir.

Gerçek Kimlik: Bir Türk Kullanıcı Versiyonu

Burada gördüğümüz, “Türk Yapay Zekâsı”nın geliştirilmesi değil, uluslararası bir LLM modelinin **“Türk Kullanıcı Versiyonu”**nun yaratılmasıdır. Kumru'nun performansı, devasa miktarda Türkçe veri üzerinde eğitilmesi (Fine-Tuning) ve yerel görevler için ayarlanmasından kaynaklanmaktadır. Bu yaklaşım, herhangi bir geliştiricinin evinde veya şirket ağında kolayca kurabileceği bir tekniktir. Herkesin serbestçe erişilebilen temel modellerle bu adımı atabileceği göz önüne alındığında, ortaya çıkan ürünün bağımsız bir Kumru AI olarak lanse edilmesi doğru değildir.

Şeffaflık Zorunluluğu ve Sert Performans Karşılaştırması

Bu tür bir projenin güvenilirliği, kökeni hakkındaki şeffaflığa bağlıdır. Geliştiriciler, modelin hangi kısımlarının topluluktan (Mistral/Llama mimarisi) geldiğini ve hangi kısmının gerçek Türk başarısı (eğitim) olduğunu açıkça belirtmekle yükümlüdür. Bu netlik olmadan, “Yerli ve Milli” iddiası bir pazarlama argümanından öteye gidemez.

Ayrıca, 7,4 milyar parametreli Kumru, ChatGPT (GPT-4/GPT-5), Gemini veya Qwen gibi küresel rakiplere karşı mantık, kodlama ve karmaşık problem çözme gibi tüm genel LLM görevlerinde açıkça yetersizdir. Hatta, iddia edilen Türkçe uzmanlığındaki üstünlük bile erken testlerde kanıtlanamamış ve hayal kırıklığı yaratmıştır.

Kumru AI, bu nedenle, uluslararası mimarilere dayanan hırslı, yerel bir eğitim projesi olarak kabul edilmelidir. Ancak bağımsız, ulusal olarak geliştirilmiş bir yapay zeka modeli değildir. Bu iddiayı sürdürmek için teknik özgünlük, şeffaflık ve en önemlisi, dayandığı küresel açık kaynak projelerinden ayrılmasını sağlayacak gerçek, doğrulanabilir bir performansa ihtiyacı vardır.

 

BÜYÜK YANILGI: Kumru AI, Neden ASEL GPT ve MAIN Gibi Stratejik Projelerle Aynı Kategoriye Konuluyor?

Kumru Yapay Zeka'nın "Yerli ve Milli" söylemlerini teknik açıdan ele alan derinlemesine bir analiz. Modelin Mistral/Llama gibi açık kaynak mimarilere dayanması, performansının küresel LLM'lere kıyasla yetersizliği ve stratejik projelerle aynı kefeye konulmasının eleştirisi. Bu yazı, yerel yapay zeka projelerinde şeffaflık ve gerçekçi beklentilerin altını çizmektedir.

#KumruAI #YapayZeka #YerliVeMilli #Teknoloji #LLM #Mistral #Llama #AçıkKaynak #ASELGPT #VeriŞeffaflığı #TeknolojiAnalizi #TürkiyeTeknoloji